ทำไมคนที่เห็นโลกข้างนอกแล้วกลับทายเงาแพ้ คนที่ไม่เคยออกจากถ้ำ?

ถ้าสมมุติเราอยู่ในถ้ำมาทั้งชีวิต แล้วเล่นเกมทายเงาคนที่อยู่นอกถ้ำ
คนที่เห็นโลกข้างนอกแล้ว จะทายเงาแพ้คนที่ไม่เคยออกจากถ้ำ?
.
ในหนังสือ Republic เล่ม 7 ของ Plato
.
โสกราตีส ชวน กลอคอน(ชื่อคน) จินตนาการถึงคนที่ถูกล่ามอยู่ในถ้ำตั้งแต่เด็ก พวกเขาหันหลังไม่ได้ จึงเห็นแต่เงาที่ทอดลงบนผนัง และเข้าใจว่าเงานั่นคือสิ่งที่มีอยู่จริง
.
นี่เป็นส่วนที่เบ้นชอบที่สุดในเรื่องถ้ำของ Plato เบ้นว่าเรื่องนี้ชวนคิดได้ 3 ชั้น ทั้งเรื่องความจริง ธุรกิจ และชีวิตของเรา มาฟังปรัชญาเรื่องนี้กัน #อ่านจบปุ๊ปเก่งขึ้นปั๊ป
================
[1] ปรัชญา – คนทายเงาเก่ง อาจไม่เคยเห็นสิ่งที่ทำให้เกิดเงา

1.Plato ชวนให้นึกถึงคนกลุ่มหนึ่งที่ถูกล่ามไว้ในถ้ำตั้งแต่เด็ก หันหลังไม่ได้ มองเห็นแต่ผนังตรงหน้า

2.ข้างหลังมีไฟ มีคนถือสิ่งของเดินผ่าน เงาของสิ่งเหล่านั้นจึงปรากฏบนผนัง
พวกเขาเห็นเงามาทั้งชีวิต ก็ตั้งชื่อให้มัน จำว่าเงาไหนมาก่อน เงาไหนมาทีหลัง

3.Plato ถามว่า ถ้าในถ้ำมีรางวัลให้คนที่ทายเงาแม่นที่สุดล่ะ?
ก็คงมีคนที่ทุกคนยกย่องว่าเก่งมาก เขาเก่งจริงนะ ทายถูกบ่อยกว่าคนอื่นด้วย
เพียงแต่เขาไม่เคยเห็นสิ่งของที่ทำให้เกิดเงาเลย
.
4.วันหนึ่ง นักโทษคนหนึ่งถูกปลดโซ่และบังคับให้หันกลับไปดู
เขาเห็นไฟ เห็นสิ่งของ แต่ไม่ได้เข้าใจทันที เขาเจ็บตาและสับสน เพราะเงาที่มองมาทั้งชีวิตยังดูจริงกว่าสิ่งที่เพิ่งเห็น

5.พอถูกพาขึ้นไปนอกถ้ำ แสงอาทิตย์ก็สว่างจนมองอะไรแทบไม่เห็น เขาต้องค่อย ๆ ปรับสายตา กว่าจะมองสิ่งต่าง ๆ และดวงอาทิตย์ได้
.
6.แล้วเขาก็กลับลงมา
ตาที่เพิ่งชินกับแสงข้างนอกมองในความมืดไม่ชัด เขาจึงทายเงาแพ้คนที่ยังนั่งอยู่ในถ้ำ

7.ถ้าเราอยู่ตรงนั้น เราอาจคิดว่า “ออกไปแล้วได้อะไรกลับมา? เมื่อก่อนยังเก่งกว่านี้เลย”
คนที่เห็นอะไรเพิ่มขึ้น กลับดูเหมือนคนที่แย่ลง เพราะทุกคนยังใช้เกมเดิมตัดสินเขา
———–
[2] ธุรกิจ – ชนะคะแนนที่มองเห็น แต่อาจไม่ได้ชีวิตที่อยากได้

เบ้นว่าเจ้าของธุรกิจก็คุ้นกับการทายเงา
ยอดขายเพิ่ม ผู้ติดตามมากขึ้น ทีมใหญ่ขึ้น ตัวเลขเหล่านี้สำคัญ และเราต้องดูมัน
.
แต่ถ้ายอดขายเพิ่ม ขณะที่กำไรลดลง เวลาหายไป และเจ้าของหยุดทำงานเมื่อไหร่ธุรกิจก็หยุดตาม เรากำลังชนะเรื่องไหนอยู่?

ก่อนทำคะแนนให้สูงขึ้น เบ้นว่าเราควรถามว่าคะแนนนั้นบอกอะไร และมีอะไรที่มันยังไม่บอก เราเริ่มทำธุรกิจเพราะอยากมีชีวิตแบบไหน แล้วสิ่งที่สร้างอยู่พาเราเข้าใกล้มันหรือเปล่า?
————-
[3] ชีวิต – พอเราเปลี่ยนสิ่งที่ให้คุณค่า คนอื่นอาจคิดว่าเราถอยหลัง
.
บางคนเคยทำงานดึกทุกวัน พอเริ่มกลับบ้านตรงเวลาเพื่อกินข้าวกับครอบครัว คนถามว่า “หมดไฟแล้วเหรอ?” บางคนเคยขยายธุรกิจทุกปี พอเลือกหยุดขยาย คนถามว่า “ไปต่อไม่ไหวแล้วใช่ไหม?”
.
เขาอาจไม่ได้ถอยหลัง คนรอบตัวแค่ยังใช้คะแนนแบบเดิมวัดเขาอยู่
แต่เราก็ต้องระวังตัวเองเหมือนกัน การคิดว่า “ฉันเห็นโลกข้างนอกแล้ว” ไม่ได้แปลว่าทุกความคิดของเราถูกเสมอ
.
เราก็ต้องระวังตัวเองเหมือนกัน
การบอกว่า “ฉันเห็นโลกข้างนอกแล้ว” ไม่ได้แปลว่าทุกความคิดของเราจะถูกเสมอ

สิ่งที่เบ้นได้จากเรื่องนี้ คืออย่าเพิ่งรีบเชื่อเพียงเพราะทุกคนกำลังมองไปทางเดียวกัน และอย่าเพิ่งรีบหัวเราะคนที่กลับมาเห็นต่างจากเรา
=============

ถ้าคุณชอบบทความแนวนี้ แล้วไม่อยากพลาด สามารถใส่ Email ของคุณได้ที่ Link นี้เลย (ฟรีไม่มีค่าใช้จ่าย)

#สรุปแบบลงดาบ
.
เงามีอยู่จริง ยอดขายมีจริง คำชมก็มีจริง
แต่ก่อนจะใช้ทั้งชีวิตฝึกตัวเองให้ทายเงาแม่นขึ้น ลองหันกลับไปดูด้วยว่าอะไรทำให้เกิดเงานั้น และรางวัลที่เรากำลังไล่ตาม ยังเป็นสิ่งที่เราอยากได้อยู่ไหม
.
ถ้าคุณชนะเกมที่กำลังเล่นอยู่ ชีวิตที่ได้กลับมาจะเป็นแบบที่คุณต้องการหรือเปล่า?
อ้างอิง: Plato, Republic, Book VII, 514a–517a
.
ผมหวังว่าเรื่องนี้จะช่วยสร้างวันของคุณ