จะทำยังไงให้สมองของเรารักการเรียนรู้มันไม่ใช่การฝืนแต่มาจากการออกแบบ

เราจะทำยังไงให้เรามีนิสัยรักการเรียนรู้ ฉบับคนไม่ชอบเรียนรู้
(ลองดูอันนี้ แล้วเราจะอยากกลับมาเรียนรู้อีกครั้งแบบไม่ต้องฝืนตัวเอง)
.
เราอาจจะคิดว่า “นิสัยรักการเรียนรู้”มันเป็นนิสัยของคนเฉพาะคนกลุ่ม แต่จริงๆ แล้วมันไม่ใช่เลยมันเป็นเรื่องของ [เคมีของเรา X วิธีการเรียน ]
.
ช่วงนี้ผมเจอคนถามคำถามนี้ผมบ่อยมากเลยคือ “ทำไมขยัน เรียนรู้จัง “
.
ถ้าเราเคยรู้สึกว่า บางเรื่องอยากเรียนทั้งวัน แต่บางเรื่อง แค่เปิดหน้าหนังสือก็อยากหนีแล้ว
.
บทความนี้คือคำตอบว่า ทำไม “สมองคนเดิม เวลาเท่ากัน”
แต่ประสบการณ์เรียนรู้กลับต่างกันราวฟ้ากับดิน
.
How to Love Learning Again
และทำยังไงให้เรากลับมารักการเรียนรู้อีกครั้ง #อ่านจบปุ๊ปเก่งขึ้นปั๊ป
——————————
Part 1 : ทำไมบางสิ่งเราเรียนแล้ว “โคตรสนุก” แต่บางอย่าง…โครตง่วงนอนและน่าเบื่อ
.
ผมไปเจอ บทความของ คุณ Anne-Laure Le Cunff เธอเป็นนักประสาทวิทยา เน้นเรื่อง “การเรียนรู้, ความจำ, และการทำงานของสมองมนุษย์”
.
Anne-Laure เล่าว่าตอนเด็กๆ เธอเคยทำโปรเจกต์ประวัติศาสตร์ที่อินมาก
นั่งทำเป็นวัน วาดรูป ลงสี อ่านหนังสือจนหัวฟู
ทั้งที่ตอนนั้นไม่มีใครบังคับ ไม่มีคะแนน ไม่มีแรงกดดัน
.
แต่พอหันไปทำโจทย์คณิตศาสตร์… เธอเกลียดทุกวินาที
(ใครเกลียดคณิตบ้างงงง ยกมืออ 55555555)
.
สมองเดียวกัน เวลาเท่ากัน
แต่ความรู้สึกต่างกันอย่างกับอยู่คนละโลก
.
แล้วมันเกิดจากอะไร?
.
Anne-Laure อธิบายว่า
เวลาคุณอยากรู้อะไรจริงๆ สมองจะปล่อย Dopamine (ความสุข)
มันเหมือนคุณ unlock mode นักสำรวจ
หนึ่งคำตอบจะพาไปอีกคำถาม
หนึ่งสิ่งที่ค้นพบ จะผลักคุณให้ไปค้นหาต่อ
.
แต่ระบบนี้จะทำงานได้เมื่อ “เรารู้สึกปลอดภัย”
.
เพราะทันทีที่การเรียนรู้ = ความกลัว
กลัวผิด กลัวครูดุ กลัวไม่เข้าใจ
สมองจะสลับไปโหมดเอาตัวรอดทันที
.
Prefrontal Cortex ที่ใช้คิดลึกๆ จะบอกว่า “พักก่อนนะจ๊ะ”
และเราจะไม่เห็น “วิธีคิดแก้ปัญหา” แต่เห็น “สิ่งเราอยากจะหนี ”
.
นั้นเป็นเหตุผลว่า ทำไมหลายคนเติบโตมากับชุดความคิด “เกลียดการเรียน”
————————————–
Part 2: อะไรเปลี่ยนการเรียนรู้จาก “ภัยคุกคาม” ให้กลายเป็น “พื้นที่สนุก” ได้?
.
คำนี้เลยครับ Agency (ไม่ใช่โฆษณานะ)
แต่แปลว่า ฉันเลือกเอง ฉันเริ่มเอง ฉันหยุดเอง ฉันทำเพราะฉันอยากทำ
.
เบ้นชอบมาก คำเดียวแต่เปลี่ยนทุกอย่าง มันคือความรู้สึกว่า…
.
ฉันเลือกได้ ฉันควบคุมได้
ฉันเรียนเพราะอยากเรียน ไม่ใช่เพราะใครสั่ง
.
และ Agency ไม่ได้เกิดลอยๆ
มันถูกประกอบขึ้นจาก 3 แรงใหญ่ที่กำกับชีวิตของเราให้เกิดขึ้นมา
.
[1] Biological – ร่างกายคือฐาน
นอนไม่พอ = สมองไม่รับ
ห้องอึดอัด = ไม่อยากเรียน
ความเครียดสูง = ระบบความจำจะปิด
.
สิ่งง่ายที่สุดอย่าง “แสงแดด น้ำ อุณหภูมิ” ดูแล สามอย่างนี้ให้ดี
.
[2] Psychological – จิตใจที่เคยถูกทำร้ายจะไม่อยากเรียนอีก
ประสบการณ์แย่ๆ กับครู กับเพื่อน กับการสอบ
ฝังลงในระบบประสาทเราได้เป็นปีๆ
.
แต่ถ้าเราถูกสอนให้ “ผิดได้ ลองได้” สมองจะเปิดโหมดอยากรู้อยากลองทันที
.
[3] Social – สังคมหล่อหลอมความเชื่อเรื่องความเก่ง
โตมากับบ้านที่บอกว่า “เก่ง = ต้องได้ที่ 1”
เราจะกลัวการเรียนรู้แบบเป็นธรรมชาติ
.
ถ้าโตมากับสิ่งแวดล้อมที่บอกว่า
“เรียนเพราะอยากรู้ ไม่ใช่เพราะต้องชนะใคร”
เราจะกล้าลองสิ่งใหม่แบบไม่กลัวล้ม

3 ปัจจัยนี้รวมกัน สร้าง “ความสัมพันธ์ระยะยาว” ระหว่างเรากับการเรียนรู้
.
ถ้าเราทำได้ดี เราเติบโตแบบสนุกมาก
แต่ถ้าเราออกแบบมันแย่ เราจะหลอนการเรียนไปอีกเป็นสิบปี

—————————-
Part 3: แล้วเรากลับมารักการเรียนได้ยังไง?
นี่คือ [5] Steps ของ Anne-Laure
.
[1] แยกเนื้อหาจากวิธีสอน
คุณอาจไม่ได้เกลียดคณิต คุณแค่เกลียดวิธีที่ถูกสอนคณิตแบบแข็งๆ เฉยๆ
.
เมื่อเปลี่ยนวิธีเรียน ความรู้สึกก็เปลี่ยน
.
[2] ทำให้การเรียนรู้กลายเป็น “การทดลองเล็กๆ”
ลองย้ายโต๊ะ ลองเรียนตอนเช้า
ลองวาด mind map ลองเล่าให้คนอื่นฟัง
ลองอ่าน 20 นาทีแล้วพัก 5 นาที
.
เราต้องทำตัวเป็นนักวิจัย ที่กำลังวิจัยสมองของตัวเอง
.
[3] ฝึก Metacognition – สังเกตว่าตอนไหนสมอง “เปิด”
ให้ถามตัวเองบ่อยๆ ว่า
ตอนนี้สนุกไหม?
ตอนนี้ท้าทายเกินไปไหม?
ตอนนี้กำลังเบื่อเพราะมันง่ายเกินไปหรือเปล่า?
.
เมื่อเรารู้จุด sweet spot ของการเรียนรู้
เราจะเรียนอะไรก็ไหลลื่น
.
[4] เรียนกับคนอื่น
Anne-Laure ย้ำมาก และผมเองเห็นด้วยสุดๆ
การเรียนรู้คือกิจกรรมทางสังคม ยิ่งคุณอยู่กับคนที่ไม่ตัดสิน
สมองจะปล่อย oxytocin ช่วยลดความกลัว เพิ่มความกล้าลอง
.
[5] โฟกัสการเติบโต ไม่ใช่ผลงาน
Fail = Feedback ไม่ใช่ Fail = Bad
———————————-
Part 4: เลือกครู เลือกสไตล์ให้เข้ากับจริตเรา
#อันนี้เบ้นขอเสริม
.
สิ่งนึงที่เบ้นเห็นบ่อยๆกับหลายๆคนคือ
“เราปล่อยให้ครูคนแรกของวิชานั้นๆมาตัดสิน ความชอบทั้งชีวิตของเรา”
.
สมัยผม ปี 1 เรียนเขียนโปรแกรม วิชาแรกในชีวิตคือ Programming เขียน Code ภาษา C (ดักแก่มาก5555) ยังจำ Syntax ได้เลย Printf (Hi there!) ;
.
สมัยนั้น มีเพื่อนหลายคนเรียนไม่เข้าใจ สุดท้ายไป ดรอปบ้าง ลาออกจากคณะเลยก็มี แต่สิ่งนึงที่ติดในใจหลายๆคนตอนนั้นคือ
“หลายคนเกลียดการเขียนโปรแกรมไปตลอดชีวิต”
.
ปัญหาจริงๆไม่ใช่เราเกลียดการเขียนโปรแกรม แต่เราแค่ หาวิธีการเรียนรู้ไม่ถูกวิธี ไม่ถูกกับจริตของเรา แค่นั้นเลย
.
เวลามหาลัย ชวนเบ้นไปสอน เบ้นบอกน้องๆตลอดว่า
“ถ้าเราเรียนไม่รู้เรื่องอย่าโทษตัวเอง โทษอาจารย์ 5555555”
.
อาจจะติดปั่นตลก ไปบ้าง แต่ มันคือเรื่องจริง เราลองหา คนที่เราชอบ
หาคนที่เรา อาจจะ ถูกจริตกับทัศคติของเขา แล้วค่อยเรียนกับเขา
.
อย่างตัวเบ้นเองก็ไม่ได้ เป็น Big Fan ของการแบบ จะทำอะไรก็ต้อง Hustle แบบ
“อยากรักการเรียนรู้ คุณฝืนตัวเองสิ เรื่องแค่นี้คุณทำไม่ได้ อะไรจะทำได้”
.
พอเบ้นไม่ใช่ Big Fan ของการ เฆี่ยนเพื่อพัฒนาตัวเองขนาดนั้น เบ้นก็เลยชอบมาศึกษาพวกการ Design Environment ให้เรารักการเรียนแทน ก็เลยมา เจอคุณ Anne-Laure แบบนี้
.
แต่ถ้าเราเป็น Big Fan ของ สายแบบ พลัง Discipline พยายามมากๆ คุณก็อาจจะชอบแนวแบบ David Goggins แบบ โหดๆห่ามๆ ด่าๆหน่อย
.
Point คือสรุปง่ายๆคือ [วิธีเลือกคนสอน]
[1] หาคนที่ชอบสไตล์เขา วิธีคิด ทัศนคติ วิธีพูดเขา
[2] ค่อยเลือกเรียนกับเขา ค่อยอ่านหนังสือเขา
.
อย่าเรียนกับเขาเพราะเขา เก่ง รวย หรือ ดัง นั้นอาจจะไม่ใช่คำตอบที่ดี
.
ส่วน ตอนนั้น ถามว่าผมเรียน ภาษา C รอดไหม สรุปผมรอด
ผมก็มั่วๆ ไปหาอ่านเรียนเอง ก็ไม่รู้รอดมาได้ยังไง555555
————————-

ถ้าคุณชอบบทความแนวนี้ แล้วไม่อยากพลาด สามารถใส่ Email ของคุณได้ที่ Link นี้เลย (ฟรีไม่มีค่าใช้จ่าย)

#สรุปแบบลงดาบ
การเรียนรู้ไม่ใช่เรื่องของความฉลาด
แต่คือเรื่องของสภาวะภายใน + สภาพแวดล้อม + ความรู้สึกปลอดภัย
.
หลายคนที่อ่านงานเขียนเบ้น คงจะคิดว่าเบ้นเป็น เด็ก Nerd เรียนเก่ง
จะบอกว่า คุณเข้าใจผมผิดไปไกลมาก 555555555 ผมเป็นคนประเภทเกลียดการเรียนสุดๆ
.
แต่เราอย่าเพิ่งถามว่า “ทำไมเราถึงไม่เก่ง?”
ถามว่า “สมองเราปลอดภัยพอจะเรียนรู้หรือยัง?”
.
เราเปลี่ยนความสัมพันธ์กับการเรียนรู้ได้เสมอ
สมองยัง rewired ได้อีกนาน
.
บางที ความสุขของการเรียนรู้อาจไม่ใช่การเข้าใจทันที
แต่มันคือ “Moment ที่ตาเราเป็นประกาย”
เหมือนตอนเด็กที่เรานั่งวาดรูปในสมุดเล่มเล็กโดยไม่มีเหตุผลอื่นเลยนอกจาก มันโคตรสนุก
.
การเรียนรู้ไม่เคยทิ้งคุณไป มันแค่รอให้คุณกลับมาปลุกมันอีกครั้ง
.
ผมหวังว่าเรื่องนี้จะช่วยสร้างวันของคุณ