จากอารยธรรมสู่ความโดดเดี่ยว… เสียงสะท้อนจากอดีตที่เรามองข้าม

ความก้าวหน้า” อาจเป็นโรคระบาดที่เรานับถือโดยไม่รู้ตัว
.
Christopher Ryan ได้เล่าในหนังสือ Civilized to Death ในอีกมุมมองของ
“ผลกระทบของการอารยธรรมต่อความเป็นอยู่ที่ดีของมนุษย์”
.
ถ้าเรากำลังพัฒนา…ทำไมคนถึงรู้สึกแย่ลงเรื่อย ๆ?
.
เราอยู่ในโลกที่ 5G เร็วกว่าสมอง, AI จะฉลาดกว่าคน ปล่อยตัวใหม่ทุกวัน แข่งกันรัวๆ
แต่คนกลับนอนไม่หลับ วิตกกังวล โรคใหม่ๆ และรู้สึกโดดเดี่ยวกว่าที่เคย
.
Ryan ตั้งสมมติฐานว่า จุดที่มนุษย์เริ่มเปลี่ยนวิถีชีวิตจาก
“นักล่า-นักเก็บ” (hunter-gatherer) มาสู่ “เกษตรกร-พนักงานออฟฟิศ”
คือจุดที่เราสูญเสียบางอย่างที่สำคัญกว่าเทคโนโลยี
—————————————-
บทเรียน จาก Civilized to Death (อ่านแล้วมีจุก)

1. ความก้าวหน้า ≠ ความสุข
เทคโนโลยีให้ความสะดวก…แต่ขโมยวงจรการนอนของเราไป
Ryan ชวนมองว่าโรคซึมเศร้า โรคเครียด และโรคไม่พอใจตัวเอง คือ “ผลข้างเคียงของการเจริญ” ที่ไม่เคยอยู่ในแผนพัฒนาใด ๆ

Ryan ถามว่า : ถ้าบรรพบุรุษที่ไม่มีโซฟา Netflix ยังนอนหลับดีกว่าเรา—เราเรียกสิ่งนี้ว่า ‘ก้าวหน้า’ ได้จริง หรือ?

2. เราตื่นเช้าเพราะนาฬิกา…หรือเพราะอยากตื่นมามีชีวิต?
ตาราง 9-to-5 ถูกออกแบบมาเพื่อใคร—คนสร้างระบบ หรือคนในระบบ?

เมื่อคุณตั้งปลุก 3 ครั้ง เผื่อกด snooze เรากำลัง hack ระบบนาฬิกา…หรือกำลังโดนระบบ hack จิตวิญญาณ?

ถ้างานคือ “หลักฐานความเป็นพลเมืองดี” ทำไมเมืองถึงเต็มไปด้วยคนหมดไฟ?

สัตว์ในกรงได้อาหารตรงเวลาแลกอิสรภาพ—เราต่างอะไรจากพวกมัน นอกจากมี LinkedIn ไว้โชว์เหรียญตรา “ขยัน”?

3. เรา ‘ยุ่ง’ เพราะจำเป็น…หรือเพราะกลัวความเงียบ?
คุณเคยนับกี่ครั้งที่หยิบโทรศัพท์ขึ้นมาทั้งที่ไม่มีเสียงแจ้งเตือน?

ถ้าเราเชื่อว่า productivity คือศาสนาใหม่ ทำไมพระในศาสนานี้ถึง burn-out กันถ้วนหน้า?

ลิสต์ To-Do เต็มหน้ากระดาษเคยพาใครไปสู่ความหมายชีวิต…หรือแค่พาไปสู่หน้าลิสต์ถัดไป?

Hunter-gatherer “ทำงาน” เฉลี่ยไม่ถึง 4 ชั่วโมง/วัน ที่เหลือพวกเขาเล่น—เราเล่นอะไรครั้งสุดท้ายเมื่อไหร่ (ไม่ใช่เล่นมือถือ)?

4. เราสร้างเมืองใหญ่ไว้ป้องกันภัย…หรือสร้างความกลัวใหม่ ๆ ให้ต้องป้องกันไม่รู้จบ?

Dunbar’s Number บอกว่าสมองเราออกแบบมาให้สนิทกับคนราว 150 คน แล้วเมือง 10 ล้านคนให้ของขวัญอะไรเรา นอกจากความโดดเดี่ยวชนิด ‘ไม่กล้าชวนใครคุยในลิฟต์’?

เมื่อเพื่อนบ้านอยู่ห้องข้าง ๆ แต่เราเลือกส่งสติกเกอร์ “สวัสดีวันจันทร์” ให้คนกรุ๊ปไลน์ที่ไม่เคยเจอ—นี่คือความเชื่อมโยงหรือภาพลวง?

ถ้า “ความปลอดภัย” คือรั้วสูง ๆ กล้อง CCTV และ ประกันชีวิต—ทำไมความวิตกกังวลทั่วโลกยังพุ่ง?

Ryan ย้อนถามว่า: เราอาจไม่ได้กลัวอันตรายภายนอกเท่ากลัวการไม่มี ‘เผ่า’ ให้กลับไปพิง

5. สุขภาพดีคือเครื่องมือให้เรา ‘ทำงานต่อ’…หรือเพื่อ ‘ใช้ชีวิตให้เต็ม’?
ยอดขายวิตามินและยานอนหลับโตสวนทางกับเวลานอนเฉลี่ย—นี่คือวิวัฒนาการหรือวงจรติดลบ?

เราวิ่งบนลู่วิ่งในห้องปรับอากาศ เพื่อเผาผลาญแคลอรีที่เพิ่งสั่งเดลิเวอรี่มาถึงล็อบบี—ตรรกะนี้ชนะกฎฟิสิกส์ข้อไหน? (โครตเจ็บ55555)

ถ้าข่าวสุขภาพเตือนให้ “เดินวันละ 10 k steps” แต่ประตูบ้านถูกแท็กซี่และแอปดิลิเวอรีรับช่วงต่อ—เราจะเดินไปหาสุขภาพที่ไหน?

บางโรคคือใบเสร็จที่อารยธรรมยื่นมาเมื่อเราซื้อ “ความสะดวกไม่อั้น” แบบผ่อน 0%

6) Progress หรือ Illusion?
เทคโนโลยี = smarter toys, ไม่ใช่ smarter life

เราอัปเดตซอฟต์แวร์ตลอด แต่ไม่ค่อยอัปเดตคำถามว่า “ชีวิตที่อยากได้จริง ๆ คืออะไร”
—————-
Ryan ไม่ได้บอกให้เราย้อนกลับไปอยู่ในป่า
แต่เขาเสนอ “ทางออกเบา ๆ” ที่คนเมืองก็เริ่มทำได้

Digital Sabbath: ปิดหน้าจอสัปดาห์ละ 1 วัน เพื่อให้สมอง reset

เดินเท้าเปล่าบนหญ้า: ธรรมชาติเยียวยาระบบประสาทดีกว่ายา

คบหาแบบเผ่า: วงสนทนาเล็กแต่แน่นแฟ้นดีกว่า feed ไร้จิตวิญญาณ

จองเวลา “เล่น” ให้จริงจัง: งานศิลปะ ดนตรี กีฬา ควรอยู่ในปฏิทิน

วัดคุณค่าจากการ “อยู่กับคนที่เรารัก” ไม่ใช่แค่ productivity
—————————

ถ้าคุณชอบบทความแนวนี้ แล้วไม่อยากพลาด สามารถใส่ Email ของคุณได้ที่ Link นี้เลย (ฟรีไม่มีค่าใช้จ่าย)

#สรุปแบบลงดาบ
ถ้า Sapiens ทำให้เราภูมิใจในวิวัฒนาการ
Civilized to Death คือหนังสือที่ถามว่า…

แล้ววิวัฒนาการนั้นพาเราไปไหน?

“Are we evolving หรือ just decorating our cages?”

บางทีความก้าวหน้าที่แท้ อาจไม่ใช่การวิ่งเร็วขึ้น
แต่คือกล้าชะลอ แล้วถามเสียงในอกว่า “ฉันยังเป็นมนุษย์แบบที่อยากเป็นไหม?”

ชวนคิดก่อนเลื่อนผ่านบทความนี้ไป

รายชื่อ 150 คนสำคัญของคุณคือใคร? มีชื่อคุณอยู่ในลิสต์ของพวกเขาหรือเปล่า?

ถ้างานไม่ใช่เหตุผลหลักในการตื่นเช้า สิ่งไหนจะฉุดคุณลุกจากเตียง?

ผมหวังว่าเรื่องนี้จะช่วยสร้างวันของคุณ