ทำไมยิ่งโต.. ยิ่งรู้สึกไม่เข้ากับใครเลย เข้าใจตัวเองผ่าน Spiral Dynamics

ทำไมบางคนจริงจังกับความสำเร็จมาก
แต่บางคนกลับเลือกอยู่เฉยๆ แล้วบอกว่า “ชีวิตแค่นี้ก็ดีแล้ว”
.
บางคนทำงานเก่ง แต่ใครๆ ก็เกลียด
อีกคนดูไม่เก่งอะไรเลย แต่คนรักเยอะมาก
.
คือแบบ…
“เราใช้สมองคนละระบบอยู่รึเปล่านะ?” พวกแกเป็นมนุษย์ต่างดาวไหมนะ
.
ช่วงเดือนที่ผ่านมา เบ้นกลับไปเจอเพื่อนเก่าๆหลายคน คนสองคนมีรายได้พอๆกัน แต่อีกคน Burnout ร้องไห้หนักมาก อีกคนโครต Joy กับชีวิต
ตอนแรกคิดว่าเป็นที่ความโลภ (เอ็งโลภไปป่าว5555) แต่จริงๆไม่ใช่เลย
.
อาทิตย์ก่อนอ่าน Letter Dan Koe บอกว่า เรื่องนี้มันมีคำอธิบาย
.
Spiral Dynamics คือทฤษฎีที่บอกว่า “มนุษย์แต่ละคน อยู่ในเลเวลความคิดไม่เท่ากัน”
และเลเวลพวกนี้เปลี่ยนได้ตามประสบการณ์ชีวิต ไม่ใช่อายุ
.
เบ้นขอท้าทายตัวเอง เล่าของยากหน่อย5555 เขียนมา 4 วันละหาวิธีเล่าไม่ได้สักที มาลุยกันทุกคน ฮึบ (ใครไม่เก็จลองอ่านแบบกาวๆดูก่อน5555)
——————————————-

 Spiral Dynamics คืออะไร?
Spiral Dynamics คือ “แผนที่วิวัฒนาการของระบบความคิดมนุษย์ (value systems)”
ถูกพัฒนามาตั้งแต่ปี 1970s โดย Clare W. Graves
ต่อมามีการต่อยอดโดย Don Beck และ Christopher Cowan
.
เปรียบเหมือน Operating System ของจิตใจมนุษย์
แต่ละเวอร์ชัน (vMEME) จะมองโลกและตีความความจริงไม่เหมือนกันเลย
.
พูดง่ายๆคือ ทุกคนเติบโตผ่าน stages ของ Spiral นี้ (เป็นเกลียวในภาพ)
และในแต่ละช่วง เราจะมี “คุณค่า (value)” ที่เรายึดถือแตกต่างกัน
บางช่วงเราต้องเอาเงินไว้ก่อน บางช่วงเราก็ต้อง Value สิ่งอื่นต่างกันไป
.
ตอนเราเรียน เหมือนเราถูก ตั้งค่าให้เราอยู่ใน Stage ของชีวิตเดียวกับเพื่อน เราต้องเรียน ทำการบ้าน สอบ เหมือนกัน ทำให้ค่านิยมเราถูกตัดสินใจด้วยเกรดเหมือนกันๆ แต่พอเราโตขึ้นวิธีการเรียนรู้เราก็ถูก Shift Value มันเลยไม่เท่ากัน เราเลยเริ่มไม่เข้าใจคนอื่น หรือคนอื่นเริ่ม งงกับมุมมองของเรา
—————————————-

 Spiral Dynamics: พัฒนาการของจิตใจมนุษย์ 8 เฟส
แต่ละ stage จะมี “สี” กำกับไว้ เพื่อสะท้อนพลังของ value ที่ขับเคลื่อนคนในแต่ละ Stage

 Beige – Survival Mode ทำทุกอย่างเพื่อเอาตัวรอด
หิว หนาว กลัว ตาย
ยังไม่ใช่ “สังคม”
มีแค่สัญชาตญาณดิบๆ
[เวลาเราเป็นหนี้ ไม่มีที่อยู่จะ อยู่ตรงนี้]

 Red – Ego Drive
“ฉันใหญ่ ฉันถูก”
ใครแข็งแรงสุดคือผู้นำ
ไร้กฎ ไร้เหตุผล แต่เต็มไปด้วยพลัง
[Mode แข่งขันเอาตัวรอด เห็นแก่ตัว]

 Blue – ระบบคือคำตอบ กฎระเบียบทำให้เราไปรอด
ศีลธรรม กฎ ระเบียบ
โลกมีคำสั่งจาก “สิ่งสูงกว่า”
ทำดี = ทำตามกฎ
[ใช้กฎระเบียบตัดสินคุณค่า ใครแหกกฎ เลว]

 Orange – ความสำเร็จคือพระเจ้า
ฉลาด หาเงินได้ ชนะเกมชีวิต
เชื่อในเหตุผล วิทยาศาสตร์ และ “ตัวเอง”
“ฉันคิดได้เอง ฉันสร้างได้เอง”
[ค่านิยมสังคมเราอยู่ใน Phase นี้]

 Green – เราทุกคนมีคุณค่า
ฟังกัน เห็นใจกัน เท่าเทียมกัน
จาก “แข่งขัน” สู่ “เข้าใจ”
เราเชื่อใน connection มากกว่า control
[สังคมเรากำลังอยากจะมา Phase นี้]

 Yellow – มองทั้งระบบ
เริ่มเข้าใจว่า…
ทุกสีมีบทบาทของมัน
มองโลกแบบ dynamic, complex, ไม่ตัดสิน
[อุดมคติของสังคมที่โลกอยากให้เป็น]

 Turquoise – หนึ่งเดียวกับจักรวาล
ไม่มีแยกเรา-เขา
เราเชื่อมโยงกับธรรมชาติ จิตสำนึก และความจริง
(Stoic,พุทธแท้,Spiritual อยู่ในสีนี้)

 8. Coral (ยังไม่ปรากฏชัดเจน) – คือสร้างระบบใหม่

—————————————-
ยากละทีนี้ 55555 คือ ปัญหาคือ มันเป็นเรื่องยากที่เราจะเล่า Stage ต่างๆให้คนอื่นฟังยาก เพราะ เขาจะไม่ได้ Value เหมือนเรา
เหมือนเราไปพูดว่า “ทำเพื่อส่วนรวม กับคนที่เขา อยู่ใน Survival Mode”
.
เขาไม่สนใจเราหรอก เขาต้องทำทุกอย่างเพื่อให้เราตัวเขารอด (เบ้นก็เคยอยู่ใน Stage นั้นคือ ไม่มานั่งพัฒนาตัวเองหรอก หาเงิน จ่ายหนี้จบ555)
.
Spiral Dynamics บอกเราว่า…
ชีวิตไม่ได้โตแบบเส้นตรง
แต่มันโตเป็นเกลียว
.
และทุกครั้งที่คุณรู้สึกแปลกแยกกับสิ่งเดิมๆ
มันอาจไม่ใช่ความล้มเหลว
แต่มันคือ “เสียงของการเปลี่ยนเฟส”
———————————-
ก่อนจะขยับ Stage เราจะเจอ 4 Phase:

Alpha – ชีวิตนิ่งดี ไม่มีปัญหา

Beta – สงสัยว่า “นี่ใช่ทางเราไหม?”

Gamma – เหมือนหลงอยู่ในความโกลาหล บางคนอาจท้อตรงนี้

Delta – สู่ baseline ใหม่ เติบโตอย่างก้าวกระโดด

ถ้าเราผ่านความรู้สึกพวกนี้อยู่แปลว่าเรากำลังเติบโต ไม่ใช่แปลว่าสับสนตัวเอง เรากำลังค้นหา Another Level of life อยู่
——————————–
Point ของบทนี้เราเอาเท่านี้ก่อน

 Spiral Dynamics ไม่ได้บอกว่า “สีไหนดีกว่า”
แต่มันชวนเรามอง “การเติบโตของมนุษย์” แบบไม่ตัดสิน

ทุกสีมีเหตุผลของมัน
และบางครั้ง…คำตอบไม่ได้อยู่ที่การเลือก “สีที่สูงกว่า”
แต่อยู่ที่การรู้ว่า “ตอนนี้ เราอยู่สีไหน” และ “บริบทต้องการอะไร”
.
เข้าใจสี = เข้าใจมนุษย์
เข้าใจมนุษย์ = สื่อสาร เปลี่ยนแปลง และพัฒนาสิ่งต่างๆ ได้ลึกขึ้นกว่าเดิม
ถ้าเราอยากพัฒนา Team ของเรา หรือเข้าใจ ลองเอา Model นี้ไปเทียบกับคนที่เราอยากจะเข้าใจเขาจะช่วยให้เราเข้าใจได้ง่ายขึ้นครับ
.

ถ้าคุณชอบบทความแนวนี้ แล้วไม่อยากพลาด สามารถใส่ Email ของคุณได้ที่ Link นี้เลย (ฟรีไม่มีค่าใช้จ่าย)

ถึงคนที่กำลังรู้สึก สบสน ตัวเอง ว่าเราประหลาดไหม เราคิดไม่เหมือนคนอื่น เชื่อไม่เหมือนคนอื่น

เบ้นเข้าใจความรู้สึกนั้นดี คุณกำลังเติบโต และมันท้าทายมากๆ คุณกำลังรู้จักสิ่งใหม่ๆ ในชีวิตของเรา เราไม่ได้ประหลาด เราแค่เติบโต เราแค่กำลังเรียนรู้
ขอให้เราเติบโตเป็น Stage ใหม่ ที่ดี
.
เราไม่ได้อยู่แค่สีเดียว
แต่เรากำลัง “เดินทางผ่านสี”
และยิ่งเรามองเห็นทุกสีในตัวเองได้ชัด
เรายิ่ง “เป็นอิสระ” จากมัน