เรือของ Zeno (ผู้ก่อตั้ง Stoicism ) ได้แตกกลางทะเลเมดิเตอร์เรเนียน เขาสูญเสียทุกสิ่ง แต่กลับพูดติดตลกกับตัวเองว่า
.
“I made a prosperous voyage, when I suffered a shipwreck.”
.
[เราได้ค้นพบการเดินทางที่ยิ่งใหญ่ ตอนที่เราสูญเสียเรืออับปาง โชคชะตาเอ๋ย ท่านทำได้ดีมากที่ได้ ผลักดันข้าให้มาพบกับชีวิตแห่งปรัชญา ]
.
จากหายนะ วันนั้น จากพ่อค้าผู้ร่ำรวยอันดับต้นๆของกรุง กรุงเอเธนส์
หายนะนั้นพาชีวิตของเขามาสู่ ปรัชญา Stoicsm มาเป็นมรดกทางจิตวิญญาณ กว่า 2000 ปี
Ryan Holiday (นักเขียน Stoic) เขาได้เดินทางไปถึงจุดกำเนิดของ Stoic และได้แบ่งปัน 37 บทเรียน ที่ได้จาก Stoic และ ของเบ้นอีก 1 บทเรียน
———————————-
1. Control vs. Not Control
Epictetus บอกว่า หน้าที่หลักของชีวิตคือ “แยกสิ่งที่เราควบคุมได้ออกจากสิ่งที่ควบคุมไม่ได้” ใครทำได้ คนนั้นชนะชีวิตไปกว่าครึ่งนึงแล้ว
2. Conversations With The Dead
Oracle เคยบอก Zeno ว่า “ให้สนทนากับคนตาย” เขาจึงเข้าใจทีหลังว่าการอ่านคือการคุยกับผู้ล่วงลับ
ทุกครั้งที่เราอ่าน เรากำลังใช้ชีวิตมากกว่าหนึ่งชีวิต
3. จากทาส → ครูของจักรพรรดิ
Epictetus เริ่มจากทาส แต่คำสอนของเขากลับไปเปลี่ยนจักรพรรดิ Marcus Aurelius ความรู้ Wisdom ไม่เลือกสถานะ จุดเริ่มเล็กๆก็สร้างสิ่งที่ยิ่งใหญ่
4. Empty Your Cup
“มันเป็นไปไม่ได้ที่จะเรียนรู้สิ่งที่คุณคิดว่ารู้แล้ว”
คนที่กล้าปล่อยความมั่นใจทิ้ง คือคนที่เรียนรู้ได้ไวที่สุด
5. To Have, But Not Want
Chrysippus: คนฉลาด “มีแต่ไม่ต้องการมากขึ้น” คนโง่ “อยากมีทุกอย่างแต่ใช้ไม่เป็นสักอย่าง ความพอเพียงคือความร่ำรวยที่แท้จริง
6. Stoics ก็ร้องไห้
คนมักเข้าใจผิดว่า Stoicism = ไม่แสดงอารมณ์ แต่จริง ๆ Marcus Aurelius เองร้องไห้หลายครั้ง ทั้งตอนเสียครูรัก และตอนเห็นคนตายเพราะโรคระบาด
Stoicism ไม่ใช่การกดน้ำตา แต่คือการร้องไห้อย่างมีสติ
7. Before You Judge
Epictetus เตือนว่า “จนกว่าคุณจะรู้เหตุผล คุณก็ไม่รู้หรอกว่าคนอื่นผิดจริงหรือเปล่า”
บางทีคนที่ตัดหน้าเราอาจรีบไปโรงพยาบาลก็ได้ เราจึงควรฝึกมองด้วยความเข้าใจ ไม่ใช่ความโกรธ
8. แพ้อย่างสง่างาม
Cato สู้กับ Caesar ทั้งที่รู้ว่าต้องแพ้ เขาไม่หนี ไม่ยอมจำนน
Stoicism สอนว่าแม้จะแพ้ แต่ถ้าเราทำเต็มที่เพื่อสิ่งที่ถูกต้อง นั่นคือชัยชนะอีกแบบ
9. Plato’s View From Above
Marcus Aurelius เคยฝึกจินตนาการว่ามองโลกจาก 30,000 ฟุต เห็นทั้งชีวิตเกิด-ดับพร้อมกัน
สิ่งนี้ทำให้เขา “เล็กลง” และ “เชื่อมโยงมากขึ้น” พร้อมกับมองปัญหาชีวิต แบบเข้าใจมากขึ้น
10. One Gain A Day
Seneca เขียนไว้ว่า “จงดีขึ้นทุกวัน ขอให้เราดีขึ้นเล็กน้อยแต่ต่อเนื่อง คือสูตรของความมั่นคงที่แท้จริง
11. Do Less, Better
“Is this necessary?” มันจำเป็นจริงๆไหม?
Marcus Aurelius ใช้คำถามนี้เพื่อตัดสิ่งเกินออกไป
น้อยลง แต่ทำได้ดีขึ้น ชีวิตก็สงบขึ้น
12. Don’t Be Complicit
Epictetus: “ถ้ามีคนยั่วยุคุณได้ แปลว่าคุณยอมเล่นเกมกับเขา”
เลือกไม่ร่วมวงความโกรธแค้นนั้น นั่นคืออิสระที่แท้จริง
13. Touchstones of Goodness
ความดีที่แท้จริงของ Stoic มี “หลัก 4 ประการ” ที่เป็นเหมือน เสาหลักของชีวิต —
1.ความกล้าหาญ (Courage) 2.ความยุติธรรม (Justice) 3.ความพอประมาณ (Temperance) 4.ปัญญา (Wisdom)
.
“ความดี” วัดได้จากเสาหลัก 4 นี้เท่านั้น
ถ้าสิ่งที่เราทำ ไม่ผ่าน 4 ข้อนี้ มันอาจไม่ใช่ความดีที่แท้จริง
14. Beautiful Choices
“If your choices are beautiful, so too will you be.” — Epictetus
ถ้าเราเลือกเส้นทางที่สวยงาม ตัวตนของเราก็จะสวยงามเช่นเดียวกัน
15. Detach From Outcomes
Marcus เตือนว่าเอาความสุขไปผูกกับสิ่งนอกตัว ทำแบบนั้นคือความบ้า
สิ่งเดียวที่เราควบคุมได้จริงคือ “การกระทำของเราเอง”
16. Freedom of No Opinion
Marcus Aurelius เขียนว่า “บางเรื่องไม่ได้ร้องขอให้คุณไปตัดสิน”
การไม่ต้องมีความเห็นกับทุกเรื่องคือการคืนความสงบให้ตัวเอง
17. Any Job Can Be Noble
ไม่สำคัญว่าคุณเป็นจักรพรรดิ เป็นทาส หรือเป็นคนหาบน้ำ
Stoicism บอกว่าสิ่งที่ทำให้ชีวิตมีเกียรติคือ “เราทำมันดีแค่ไหน”
18. The Obstacle Is The Way
Marcus พูดถึง “ความยากลำบาก” ว่าแท้จริงคือโอกาสในการฝึกคุณธรรม
อุปสรรคไม่ใช่กำแพง แต่คือสนามฝึกแห่ง จิตใจ
19. Two Handles
Epictetus เปรียบชีวิตกับหม้อที่มีหูจับสองข้าง เวลาเราเจอเหตุการณ์ใด ๆ มันก็เหมือนหม้อร้อนใบหนึ่ง
คุณจะจับหูที่ทำให้คุณ ไหม้มือ (despair) หรือจะจับหูที่ ยกมันขึ้นได้อย่างสง่างาม (grace) อยู่ที่การเลือกของเรา
20. Your Mind Colors Your Soul
“Your soul takes the color of your thoughts.” — Marcus
ถ้าเห็นโลกเลว โลกก็เลว ถ้าเลือกว่าโลกดี โลกก็จะเปลี่ยนสีตามนั้น
“ความสวยงามแรกสุดอยู่ในจิตวิญญาณของเรา”
21. Enough Is Wealth
Seneca ว่า “คนที่ไม่รู้จักพอ แม้รวยก็ยังจน”
ความรู้สึกว่า “พอแล้ว” คือความมั่งคั่งสูงสุด
22. Anxiety Comes From Within
Marcus เขียนไว้ว่า “วันนี้ฉันหนีจากความกังวลได้…ไม่ใช่เพราะหนีเหตุการณ์ แต่เพราะทิ้งมันทิ้งในใจ”
Anxiety ไม่ได้มาจากสนามบิน รถติด หรือ deadline แต่มาจากการตีความของเราเอง
23. Own the dawn (จงเป็นเจ้าของรุ่งอรุณของตัวเอง)
Marcus เขียนว่า ไม่อยากลุกจากเตียงเลย แม้เป็นจักรพรรดิ Marcus ยังบังคับตัวเองลุกจากเตียง เพราะเขารู้ว่า
“ถ้าชนะรุ่งอรุณยามเช้า ก็เหมือนชนะวันนั้นไปแล้ว”
24. Train The Body, Train The Mind
Stoics ออกกำลังกายไม่ใช่เพื่อหุ่น แต่เพื่อให้ร่างกายเชื่อฟังใจ
Socrates อดทนต่อความหนาว, Marcus เป็นนักมวยปล้ำ, Cleanthes เป็นนักมวย
25. Do Less (Again)
“ถ้าอยากสงบ ทำให้น้อยลง” Marcus ว่าแบบนั้น
น้อยแต่ทำเต็ม นั่นคือความสุขสองชััน
26. Read To Improve
Epictetus เตือนว่า การอ่านมากไม่ได้ทำให้ฉลาดขึ้น ถ้าอ่านแต่สิ่งที่ไม่เปลี่ยนตัวเอง
.
“Reader ที่แท้จริง” คือคนที่อ่านแล้วเอามาปรับใช้กับชีวิต อ่านแล้วลงมือทำ
27. Stop Procrastinating
Seneca เรียกการผัดวันประกันพรุ่งว่า “การดูถูกชีวิต”
มันคือการเชื่ออย่างอวดดีว่าจะมีพรุ่งนี้เสมอ ทั้งที่จริงแล้วเราไม่รู้เลยว่ามีหรือเปล่า
28. Opinions Don’t Matter
Marcus เขียนในไดอารี่ว่า “เรารักตัวเองมากกว่าคนอื่น แต่เรากลับแคร์ความเห็นคนอื่นมากกว่าตัวเอง”
ความเห็นคนอื่นไม่ใช่สิ่งที่ควบคุมได้ อย่าให้มันขโมยความสงบไป
29. Character Is Fate
Heraclitus พูดว่า “Character is fate.”
นิสัยและการตัดสินใจเล็ก ๆ ที่ทำทุกวัน คือสิ่งที่กำหนดเส้นทางชีวิตในระยะยาว
30. Strict With Yourself, Forgiving To Others
Marcus บอกว่า ปรัชญาคือการเข้มงวดกับตัวเอง และอ่อนโยนกับคนอื่น
นี่ไม่ใช่แค่ทางที่ทำให้เราใจดี แต่มันคือทางที่ได้ฝึกฝนมากที่สุด
31. Progress > Perfection
Marcus เขียนว่า “อย่ารอ Plato’s Republic (“สาธารณรัฐอุดมคติ” )ที่สมบูรณ์แบบ” เพราะคนที่รอ perfection มักไม่ได้อะไรเลย—ดีกว่าที่สุดคือ “ก้าวเล็กที่คืบหน้า”
32. Choose Your Model
Seneca แนะนำให้เลือกต้นแบบชีวิต แล้วถามเสมอว่า “เขาจะทำอย่างไร”
แม้ในวินาทีสุดท้าย Seneca ยังนึกถึง Cato และได้พลังจากเขา
33. Cheers & Boos
บางวันคนจะยกย่องคุณ บางวันก็จะด่าและเหยียบซ้ำ
Marcus สอนว่า “รับทั้งคู่ด้วยใจที่มั่นคง” เพราะเสียงคนอื่นไม่ได้บอกว่าเราเป็นใคร
34. Justice Demands Action
Stoic ไม่ใช่ปรัชญาหลบหนีโลก แต่คือการเข้าไปมีส่วนร่วม
.
Seneca บอกว่า Epicureans เลี่ยงการเมือง แต่ Stoics ต้องเข้าไป “เว้นแต่ว่ามีสิ่งใดขัดขวาง”
35. Revert To Yourself
Marcus เขียนว่า เมื่อเราหลุดจากจังหวะของตัวเอง ให้รีบ “กลับมา” โดยเร็ว
เพราะทุกครั้งที่เรากลับเร็ว เราจะรักษา harmony ในชีวิตได้ดีขึ้น
36. Ask For Help
Marcus เตือนว่า “อย่าอายที่จะขอความช่วยเหลือ”
แม้ทหารยังต้องมีสหายดึงขึ้นจากกำแพงได้ บางครั้งการกล้าขอความช่วยเหลือก็คือความกล้าหาญที่สุด
37. Memento Mori
สุดท้ายคือการจำไว้เสมอว่า “วันนึงเราจะจากที่แห่งนี้ไป”
วินาทีที่เราอ่านบทความนี้อยู่มันก็ได้ตายจากเราไปแล้วทุกวินาที
.
Marcus เขียนว่า “คุณกลัวตายเพราะจะไม่ได้ทำสิ่งนี้อีกงั้นหรือ?”
ไม่มีใครมีเวลานิรันดร์ และนั่นคือเหตุผลที่เราต้อง “ใช้ชีวิตตอนนี้”
อย่าให้ใครมาเอาตอนนี้ของเขาไป
——————————–
ถ้าคุณชอบบทความแนวนี้ แล้วไม่อยากพลาด สามารถใส่ Email ของคุณได้ที่ Link นี้เลย (ฟรีไม่มีค่าใช้จ่าย)
37 บทเรียนจาก Zeno, Epictetus, Marcus, Seneca และเหล่า Stoics คือมรดกที่สืบต่อมากว่าสองพันปี
.
เบ้นขอเสริมบทเรียนข้อที่ 38 จากเบ้นเอง
38.“What’s good for the hive is good for the bee”
สิ่งใดที่ดีกับรวงผึ้ง ก็ดีกับตัวผึ้งเองด้วย
.
Quote นี้คือ ประโยคที่เบ้นเปิดเจอในสมุดของจักรพรรดิ คนหนึ่ง เมื่อ 4 -5ปี
มันทำให้เบ้นเปลี่ยนความคิด จากทำเพื่อส่วนตัว เพื่อผลประโยชน์ตัวเอง ให้กลับมาทำเพื่อส่วนรวม
.
ถ้าส่วนรวมดี = ส่วนตัวเราก็ดีด้วย
.
และนั้นเป็นที่มาของ Logo ขวาล่างของทุกภาพในเพจนี้ ที่เบ้นใช้
.
จากการที่เอาสิ่งที่คิดและได้เรียนรู้ใส่ไว้ใน สมุดโน๊ตของตัวเอง
.
แต่มาใส่ลงในเพจ ให้คนอื่นได้เห็น ได้เรียนรู้ แบ่งปัน ลองผิดลองถูกไปพร้อมๆกัน
.
และนี่แหละ คือการเดินทางที่แท้จริงของ Stoicism
ไม่ใช่แค่การเอาตัวรอด แต่คือการ “ส่งพลังต่อให้คนอื่น” อย่างมีคุณค่า
.
Control what you can. Accept what you can’t. Live with virtue.
และจงจำไว้ว่า: สิ่งที่ทำเพื่อส่วนรวม…จะย้อนกลับมาดีกับตัวเราเสมอ
.
ผมหวังว่าเรื่องนี้จะช่วยสร้างวันของคุณ
Benzarnun 
ใส่ความเห็น